Filmlerle Çeviri: Çeviri Kuramları, Alt Yazarlık ve Çeviribilim Bağlamında Film Eleştirisi” Başlıklı Etkinliğimizi Gerçekleştirdik!

İngilizce Mütercim ve Tercümanlık Bölümü olarak düzenlediğimiz “Filmlerle Çeviri: Çeviri Kuramları, Alt Yazarlık ve Çeviribilim Bağlamında Film Eleştirisi” başlıklı etkinlikte, Arrival (Geliş, 2016) filmi üzerinden çeviri olgusu kuramsal ve uygulamalı boyutlarıyla ele alındı. Bu etkinliğimizde, filmin sunduğu dil, iletişim, anlam üretimi ve yorumlama süreçleri Çeviribilim perspektifiyle değerlendirilirken, alt yazı çevirisinin teknik ve mesleki yönleri de kapsamlı biçimde tartışıldı.

Etkinliğin temel amacı, öğrencilerimizin çeviriyi yalnızca bir dilden başka bir dile sözcük aktarma işlemi olarak değil; bağlam, kültür, söylem, zaman ve anlam inşası gibi çok katmanlı unsurlarla şekillenen bir iletişim ve yorumlama süreci olarak kavramalarını sağlamakken, bu doğrultuda Arrival filmi, Çeviribilim öğrencilerinin çeviri eylemini eşdeğerlik, amaç, işlev, alıcı ve bağlam ekseninde yeniden düşünmelerine imkân tanıyan verimli bir inceleme nesnesi olarak ele alındı. Filmde insan olmayan bir türle iletişim kurma çabası üzerinden gelişen anlatı, öğrencilerimizin çeviri kuramlarını somut bir örnek üzerinden tartışmalarına uygun bir akademik zemin sundu.

Etkinlik süresince film, eşdeğerlik temelli yaklaşımlar, hermeneutik ve yorumsamacı çeviri anlayışları ile göstergelerarasılık çerçevesinde değerlendirildi. Böylece öğrencilerimiz, anlamın her zaman metinde hazır ve sabit bir yapı olarak bulunmadığını; çoğu zaman bağlam, amaç, yorum ve iletişimsel gereksinimler doğrultusunda yeniden kurulduğunu gözlemleme fırsatı buldu. Ayrıca filmde iletişimin yalnızca sözcükler aracılığıyla değil, görsel göstergeler, ses, beden dili, bilimsel veri ve politik söylem gibi çoklu kanallar üzerinden kurulması, çevirinin disiplinler arası niteliğini ve çok boyutlu yapısını görünür kıldı.

Etkinliğin önemli başlıklarından birini de alt yazı çevirisi oluşturdu. Arrival filminin bilimsel terminoloji içeren diyalogları, çok anlamlı ifadeleri, gerilim ve belirsizlik barındıran anlatı yapısı ile zamansal algıya dayalı kurgusu, görsel ve işitsel çeviri bağlamında oldukça işlevsel bir tartışma alanı sundu. Bu çerçevede öğrencilerimiz, alt yazı çevirisinin yalnızca konuşulan dili yazılı biçime dönüştürmekten ibaret olmadığını; zamanlama, senkronizasyon, karakter sınırlaması, ritim, okunabilirlik, bağlamın korunması, bilgi akışının dengelenmesi ve izleyici odaklı karar verme gibi birçok teknik unsurun birlikte değerlendirilmesini gerektirdiğini görme fırsatı elde etti.

Etkinlik, öğrencilerimizin çok katmanlı metin çözümleme becerilerini geliştirmelerine, bağlam duyarlılıklarını artırmalarına ve sözcük seçiminin çeviri üzerindeki etkilerini daha bilinçli biçimde değerlendirmelerine katkı sundu. Film üzerinden yapılan çözümlemeler sayesinde öğrencilerimiz, çeviride belirsizlikle başa çıkma, amaç odaklı karar verme, terminoloji yönetimi, üslup koruma ve görsel ile işitsel metinlerde anlamın farklı kanallar aracılığıyla nasıl kurulduğunu fark etme gibi önemli yetkinlikler kazandı. Ayrıca çevirmenin yalnızca görünmez bir aktarıcı değil, anlamı yapılandıran ve iletişimsel sonucu etkileyen etkin bir özne olduğu yönünde güçlü bir farkındalığın da geliştiği söylenebilir.

Kuramsal bilgi ile uygulamayı aynı zeminde buluşturan etkinlik, öğrencilerimizin çeviri kuramlarını soyut bir bilgi alanı olarak değil, somut bir film metni üzerinden uygulanabilir ve tartışılabilir çerçevede değerlendirmelerine olanak sağladı. Bu yönüyle etkinlik, hem öğrencilerimizin akademik birikimlerini pekiştirdi hem de görsel ile işitsel bağlamda çeviri ve alt yazı çevirisi alanındaki mesleki farkındalıklarını artırdı. Eğitici ve etkileşimli yapıda olan bu etkinliğimizde, öğrencilerimizin çeviriyi bilişsel, kültürel, etik ve teknik boyutlarıyla birlikte düşünmelerine imkân tanıyan nitelikli bir öğrenme ortamı sunuldu.